STANDARDY
Fundacji OPOR w zakresie zapewnienia dostępności
osobom ze szczególnymi potrzebami
§ 1. Cel standardów
1. Celem niniejszych Standardów jest zapewnienie, aby działania Fundacji OPOR były możliwie dostępne dla osób ze szczególnymi potrzebami, w tym dla osób z niepełnosprawnościami, osób starszych, osób czasowo ograniczonych ruchowo, osób z trudnościami komunikacyjnymi, poznawczymi, sensorycznymi, a także osób znajdujących się w sytuacjach utrudniających pełny udział w życiu społecznym.
2. Fundacja OPOR przyjmuje zasadę, że dostępność nie jest dodatkiem do projektu, lecz częścią odpowiedzialnego planowania działań społecznych, edukacyjnych, obywatelskich, pomocowych i informacyjnych.
3. Standardy mają zastosowanie do:
1. działań statutowych Fundacji;
2. projektów finansowanych ze środków publicznych i prywatnych;
3. wydarzeń, spotkań, szkoleń, konsultacji, warsztatów i debat;
4. komunikacji elektronicznej, telefonicznej, pisemnej i bezpośredniej;
5. strony internetowej, mediów społecznościowych, materiałów graficznych, formularzy, dokumentów i publikacji;
6. współpracy z wolontariuszami, ekspertami, wykonawcami, partnerami i podwykonawcami.
§ 2. Podstawowe założenia
1. Fundacja OPOR działa zgodnie z zasadą równego traktowania i niedyskryminacji.
2. Fundacja podejmuje działania, aby osoby ze szczególnymi potrzebami mogły:
1. uzyskać informację o działalności Fundacji;
2. skontaktować się z Fundacją w dostępny sposób;
3. uczestniczyć w działaniach Fundacji;
4. korzystać z materiałów przygotowywanych przez Fundację;
5. zgłaszać potrzeby związane z dostępnością;
6. otrzymać wsparcie adekwatne do rzeczywistych potrzeb.
3. Fundacja stosuje w pierwszej kolejności zasadę projektowania uniwersalnego, czyli takiego planowania działań, aby były one dostępne dla jak największej liczby osób bez konieczności późniejszego wprowadzania wyjątków.
4. Jeżeli pełne zapewnienie dostępności nie jest możliwe z przyczyn technicznych, organizacyjnych, lokalowych lub finansowych, Fundacja zapewnia dostęp alternatywny, w szczególności przez:
1. zmianę formy udziału;
2. zapewnienie wsparcia osoby trzeciej;
3. organizację spotkania w innym miejscu;
4. udział online;
5. przekazanie materiałów w innej formie;
6. indywidualne ustalenie sposobu obsługi danej osoby.
§ 3. Definicje
Na potrzeby niniejszych Standardów przyjmuje się następujące znaczenie pojęć:
1. Osoba ze szczególnymi potrzebami oznacza osobę, która ze względu na swoje cechy, stan zdrowia, wiek, niepełnosprawność, sytuację życiową albo okoliczności, w których się znajduje, potrzebuje dodatkowego wsparcia, aby skorzystać z działań Fundacji na równi z innymi osobami.
2. Bariera oznacza przeszkodę architektoniczną, cyfrową, informacyjno-komunikacyjną, organizacyjną lub społeczną, która utrudnia albo uniemożliwia udział w działaniach Fundacji.
3. Dostępność architektoniczna oznacza możliwość wejścia, poruszania się, uczestnictwa i bezpiecznego opuszczenia miejsca, w którym Fundacja prowadzi działania.
4. Dostępność cyfrowa oznacza przygotowanie strony internetowej, formularzy, dokumentów, grafik, nagrań i innych treści cyfrowych w sposób możliwie czytelny, zrozumiały i obsługiwalny przez osoby z różnymi potrzebami.
5. Dostępność informacyjno-komunikacyjna oznacza możliwość kontaktu z Fundacją oraz otrzymywania informacji w formie dostosowanej do potrzeb odbiorcy.
6. Racjonalne usprawnienie oznacza takie rozwiązanie, które pozwala konkretnej osobie skorzystać z działań Fundacji bez nakładania na Fundację nadmiernych lub niemożliwych do udźwignięcia obciążeń.
7. Dostęp alternatywny oznacza rozwiązanie zastępcze stosowane wtedy, gdy pełna dostępność nie może być zapewniona od razu.
§ 4. Zasady ogólne
Fundacja OPOR stosuje następujące zasady:
1. Zasada godności
Osoba ze szczególnymi potrzebami jest traktowana z szacunkiem, bez protekcjonalności, zawstydzania i komentowania jej sytuacji.
2. Zasada samodzielności
Fundacja dąży do tego, aby osoba mogła samodzielnie korzystać z działań Fundacji w możliwie największym zakresie.
3. Zasada prostego języka
Informacje kierowane do odbiorców są przygotowywane możliwie jasno, konkretnie i bez zbędnego żargonu.
4. Zasada wcześniejszego planowania
Dostępność jest analizowana już na etapie tworzenia projektu, budżetu, harmonogramu, zaproszenia, regulaminu, formularza i wyboru miejsca.
5. Zasada poufności
Informacje o potrzebach konkretnej osoby są wykorzystywane tylko w celu zapewnienia jej dostępności i nie są udostępniane osobom nieuprawnionym.
6. Zasada braku nadmiernych formalności
Fundacja nie żąda od osoby zgłaszającej potrzebę dostępności dokumentów medycznych, orzeczeń ani szczegółowych informacji o stanie zdrowia, jeżeli nie jest to konieczne do ustalenia sposobu wsparcia.
7. Zasada realności
Fundacja zapewnia dostępność w takim zakresie, w jakim jest to możliwe przy danych zasobach, charakterze działania, miejscu realizacji i warunkach projektu.
§ 5. Odpowiedzialność za dostępność
1. Za wdrażanie Standardów odpowiada Zarząd Fundacji OPOR.
2. Zarząd może wyznaczyć osobę odpowiedzialną za dostępność, zwaną dalej Osobą ds. dostępności.
3. Do zadań Osoby ds. dostępności należy w szczególności:
1. przyjmowanie zgłoszeń dotyczących dostępności;
2. wspieranie koordynatorów projektów w planowaniu dostępnych działań;
3. prowadzenie rejestru zgłoszeń i zastosowanych rozwiązań;
4. współpraca z osobami prowadzącymi wydarzenia;
5. opiniowanie materiałów, formularzy i komunikatów;
6. przygotowywanie rekomendacji dla Zarządu;
7. monitorowanie realizacji Standardów.
4. Każda osoba działająca w imieniu Fundacji, w tym pracownik, współpracownik, wolontariusz, ekspert lub prowadzący wydarzenie, jest zobowiązana do stosowania niniejszych Standardów w zakresie dotyczącym jej zadań.
§ 6. Dostępność przy planowaniu projektów
1. Przy przygotowywaniu każdego projektu Fundacja analizuje:
1. kto będzie odbiorcą działania;
2. czy wśród odbiorców mogą być osoby ze szczególnymi potrzebami;
3. jakie bariery mogą wystąpić;
4. jakie rozwiązania można zastosować od początku;
5. czy potrzebny jest budżet na dostępność;
6. czy miejsce wydarzenia jest dostępne;
7. czy formularze, zapisy i materiały są dostępne;
8. czy komunikacja o projekcie zawiera informację o możliwości zgłoszenia potrzeb.
2. W projektach finansowanych ze środków publicznych koordynator projektu sprawdza wymagania dotyczące dostępności wskazane w:
1. ogłoszeniu konkursowym;
2. regulaminie naboru;
3. umowie;
4. wytycznych grantodawcy;
5. formularzu oferty lub wniosku.
3. Jeżeli projekt obejmuje wydarzenia, szkolenia, warsztaty, konsultacje lub spotkania, Fundacja na etapie planowania ustala przynajmniej:
1. sposób zgłaszania potrzeb przez uczestników;
2. osobę kontaktową;
3. minimalne warunki lokalowe;
4. sposób oznaczenia miejsca;
5. możliwość udziału online, jeżeli charakter działania na to pozwala;
6. sposób przekazywania materiałów;
7. zasady wsparcia podczas wydarzenia;
8. sposób ewakuacji lub zapewnienia bezpieczeństwa.
§ 7. Dostępność architektoniczna
1. Fundacja dąży do organizowania wydarzeń w miejscach dostępnych architektonicznie.
2. Przy wyborze miejsca Fundacja bierze pod uwagę w szczególności:
1. możliwość wejścia do budynku bez barier;
2. dostępność dojścia od przystanku komunikacji publicznej lub parkingu;
3. szerokość drzwi i przejść;
4. możliwość poruszania się osób na wózkach;
5. dostępność windy, podjazdu lub platformy;
6. dostępność toalety;
7. czytelne oznaczenia;
8. możliwość udziału osoby z psem asystującym;
9. możliwość spokojnego wejścia i opuszczenia miejsca;
10. możliwość ewakuacji osób ze szczególnymi potrzebami.
3. Jeżeli wydarzenie odbywa się w miejscu, które nie jest w pełni dostępne, Fundacja informuje o tym uczestników przed wydarzeniem i wskazuje możliwe rozwiązania alternatywne.
4. W przypadku spotkań indywidualnych Fundacja, na wniosek osoby zainteresowanej, może zaproponować:
1. spotkanie w miejscu dostępnym;
2. spotkanie online;
3. rozmowę telefoniczną;
4. wymianę informacji mailowo;
5. inną formę uzgodnioną z daną osobą.
5. Na wydarzeniach Fundacja, w miarę możliwości, zapewnia:
1. osobę informującą uczestników przy wejściu;
2. możliwość wcześniejszego wejścia dla osób potrzebujących spokojniejszej organizacji;
3. miejsca siedzące dla osób, które nie mogą długo stać;
4. przejścia wolne od przeszkód;
5. odpowiednie oświetlenie;
6. ograniczenie zbędnego hałasu;
7. czytelne oznaczenia sali, wejścia, toalety i punktu rejestracji.
§ 8. Dostępność cyfrowa
1. Fundacja dąży do tego, aby jej strona internetowa, dokumenty elektroniczne, formularze, materiały promocyjne i informacyjne były przygotowywane w sposób dostępny cyfrowo.
2. Przy tworzeniu treści cyfrowych Fundacja stosuje w szczególności następujące zasady:
1. teksty są pisane możliwie prostym i zrozumiałym językiem;
2. dokumenty mają logiczną strukturę nagłówków;
3. pliki PDF są przygotowywane tak, aby możliwe było odczytanie tekstu przez czytniki ekranu;
4. grafiki zawierające istotne informacje otrzymują opis alternatywny;
5. unika się publikowania ważnych informacji wyłącznie jako obrazu;
6. materiały wideo, jeżeli to możliwe, otrzymują napisy lub transkrypcję;
7. linki są opisane zrozumiale, a nie wyłącznie jako „kliknij tutaj”;
8. treści mają odpowiedni kontrast;
9. formularze są możliwie proste i opisane;
10. treści nie wymagają wyłącznie obsługi myszką, jeżeli można tego uniknąć.
3. W mediach społecznościowych Fundacja:
1. dodaje opisy alternatywne do grafik, gdy platforma na to pozwala;
2. nie przekazuje kluczowych informacji wyłącznie na grafice;
3. w treści posta powtarza najważniejsze informacje z plakatu;
4. unika nadmiernie ozdobnych fontów utrudniających czytanie;
5. stosuje krótkie akapity;
6. przy dłuższych materiałach używa śródtytułów.
4. Przy publikowaniu dokumentów Fundacja, o ile to możliwe, udostępnia wersję:
1. edytowalną, np. DOCX lub ODT;
2. dostępną tekstowo;
3. PDF, jeżeli jest potrzebna jako wersja do druku lub podpisu.
5. Jeżeli Fundacja otrzyma zgłoszenie, że dany materiał cyfrowy jest niedostępny, podejmuje działania w celu udostępnienia treści w innej formie.
§ 9. Dostępność informacyjno-komunikacyjna
1. Fundacja zapewnia możliwość kontaktu co najmniej:
1. mailowo, pod adresem:
2. pisemnie;
3. telefonicznie, jeżeli dany numer został wskazany w komunikacie lub projekcie;
4. przez formularz, jeżeli jest stosowany w danym projekcie;
5. osobiście, po wcześniejszym uzgodnieniu terminu i miejsca.
2. Na prośbę osoby ze szczególnymi potrzebami Fundacja stara się zapewnić komunikację w formie wskazanej przez tę osobę, w szczególności:
1. wiadomość e-mail zamiast rozmowy telefonicznej;
2. rozmowę telefoniczną zamiast korespondencji pisemnej;
3. materiały większą czcionką;
4. dokument w wersji edytowalnej;
5. prostsze streszczenie dokumentu;
6. spotkanie online;
7. udział osoby wspierającej.
3. Fundacja dąży do przygotowywania najważniejszych informacji o swojej działalności w sposób zrozumiały dla osób, które nie zajmują się zawodowo prawem, administracją, organizacjami społecznymi ani tematyką projektową.
4. W przypadku działań skierowanych do szerszej grupy odbiorców Fundacja może przygotować krótką informację w prostym języku, obejmującą:
1. kto organizuje działanie;
2. czego dotyczy działanie;
3. kto może wziąć udział;
4. gdzie i kiedy odbywa się działanie;
5. czy udział jest bezpłatny;
6. jak zgłosić potrzebę wsparcia;
7. z kim można się skontaktować.
§ 10. Dostępność wydarzeń, warsztatów i spotkań
1. Każde zaproszenie na wydarzenie organizowane przez Fundację powinno, w miarę możliwości, zawierać informację:
Jeżeli potrzebujesz wsparcia związanego z dostępnością, napisz do nas na adres:
2. Formularz zgłoszeniowy, jeżeli jest stosowany, powinien zawierać dobrowolne pytanie:
Czy potrzebujesz szczególnego wsparcia, aby wziąć udział w wydarzeniu?
Jeżeli tak, napisz, czego potrzebujesz. Podanie tej informacji jest dobrowolne i służy wyłącznie organizacji dostępnego udziału.
3. Fundacja nie wymaga od uczestnika ujawniania diagnozy, dokumentacji medycznej ani orzeczenia o niepełnosprawności.
4. Przy wydarzeniach stacjonarnych Fundacja, w miarę możliwości, zapewnia:
1. dostępne dojście;
2. informację o barierach, jeżeli istnieją;
3. osobę kontaktową;
4. możliwość wcześniejszego zgłoszenia potrzeb;
5. materiały w wersji elektronicznej;
6. przerwy podczas dłuższych wydarzeń;
7. miejsca siedzące;
8. zgodę na udział osoby wspierającej;
9. zgodę na obecność psa asystującego.
5. Przy wydarzeniach online Fundacja, w miarę możliwości:
1. wybiera narzędzia proste w obsłudze;
2. wcześniej przesyła link i instrukcję dołączenia;
3. umożliwia kontakt techniczny;
4. zachęca prowadzących do mówienia wyraźnie;
5. udostępnia materiały przed spotkaniem albo po spotkaniu;
6. rozważa nagranie, transkrypcję lub napisy, jeżeli charakter projektu i zgody uczestników na to pozwalają.
§ 11. Osoby wspierające i psy asystujące
1. Fundacja umożliwia udział osoby wspierającej, asystenta, opiekuna lub tłumacza, jeżeli jest to potrzebne do udziału osoby ze szczególnymi potrzebami.
2. Fundacja umożliwia udział osoby z psem asystującym w działaniach Fundacji, z uwzględnieniem przepisów prawa i zasad bezpieczeństwa danego miejsca.
3. Osoba wspierająca nie powinna być traktowana jako uczestnik zastępujący osobę ze szczególnymi potrzebami. Decyzje, wypowiedzi i zgody należą do osoby uczestniczącej, chyba że z przepisów prawa lub sytuacji wynika inaczej.
§ 12. Materiały informacyjne i promocyjne
1. Materiały Fundacji powinny być czytelne, zrozumiałe i możliwe do odczytania na różnych urządzeniach.
2. W materiałach promocyjnych Fundacja unika:
1. zbyt małej czcionki;
2. niskiego kontrastu;
3. nadmiaru tekstu na grafice;
4. przekazywania istotnych informacji wyłącznie obrazem;
5. skomplikowanego języka;
6. skrótów niezrozumiałych dla odbiorców;
7. chaotycznego układu treści.
3. Plakaty, grafiki i zaproszenia powinny zawierać co najmniej:
1. nazwę wydarzenia;
2. datę;
3. miejsce;
4. godzinę;
5. organizatora;
6. sposób zapisów;
7. kontakt w sprawie dostępności.
4. Jeżeli grafika jest publikowana w mediach społecznościowych, najważniejsze informacje z grafiki powinny być powtórzone w treści posta.
§ 13. Współpraca z wykonawcami i partnerami
1. Przy zawieraniu umów z wykonawcami, partnerami i podwykonawcami Fundacja może wymagać przestrzegania niniejszych Standardów.
2. W umowach dotyczących organizacji wydarzeń, przygotowania materiałów, obsługi technicznej, tworzenia stron internetowych, formularzy, publikacji lub szkoleń Fundacja może stosować zapis:
Wykonawca zobowiązuje się realizować przedmiot umowy z uwzględnieniem potrzeb osób ze szczególnymi potrzebami oraz zasad dostępności architektonicznej, cyfrowej i informacyjno-komunikacyjnej, odpowiednio do charakteru zamówienia. W szczególności Wykonawca zobowiązuje się do współpracy z Fundacją OPOR w zakresie usuwania barier i wdrażania racjonalnych usprawnień.
3. Przy wyborze miejsca wydarzenia Fundacja może żądać od właściciela lub administratora miejsca informacji o:
1. dostępności wejścia;
2. dostępności toalety;
3. windzie lub podjeździe;
4. szerokości przejść;
5. możliwości udziału osoby z psem asystującym;
6. procedurach ewakuacyjnych;
7. ograniczeniach technicznych.
§ 14. Procedura zgłaszania potrzeb dostępności
1. Osoba zainteresowana udziałem w działaniu Fundacji może zgłosić potrzebę zapewnienia dostępności:
1. mailowo na adres:
2. pisemnie;
3. telefonicznie, jeżeli w danym projekcie podano numer telefonu;
4. przez formularz zgłoszeniowy;
5. osobiście, po wcześniejszym ustaleniu.
2. Zgłoszenie powinno zawierać:
1. dane kontaktowe osoby zgłaszającej;
2. wskazanie działania, którego dotyczy zgłoszenie;
3. opis bariery lub potrzeby;
4. preferowany sposób kontaktu;
5. preferowany sposób zapewnienia dostępności, jeżeli osoba chce go wskazać.
3. Fundacja potwierdza otrzymanie zgłoszenia, o ile pozwalają na to dane kontaktowe.
4. Fundacja rozpatruje zgłoszenie bez zbędnej zwłoki. Jako standard wewnętrzny przyjmuje się termin do 14 dni, a przy wydarzeniach odbywających się wcześniej, termin możliwie najkrótszy. Terminy te są wzorowane na ustawowej procedurze wniosków o zapewnienie dostępności, która przewiduje zasadniczo 14 dni, a przy braku możliwości realizacji w tym terminie wskazanie nowego terminu, nie dłuższego niż 2 miesiące.
5. Jeżeli Fundacja nie może zapewnić wskazanego rozwiązania, proponuje rozwiązanie alternatywne, możliwie najbliższe potrzebie zgłoszonej przez osobę zainteresowaną.
6. Fundacja dokumentuje zgłoszenia dotyczące dostępności w rejestrze wewnętrznym.
§ 15. Dostęp alternatywny
1. Dostęp alternatywny stosuje się wtedy, gdy nie da się zapewnić pełnej dostępności w danym miejscu, czasie lub formie.
2. Dostęp alternatywny może polegać w szczególności na:
1. zmianie miejsca spotkania;
2. zapewnieniu spotkania online;
3. zapewnieniu indywidualnego kontaktu;
4. przekazaniu materiałów w innej formie;
5. udzieleniu informacji telefonicznie lub mailowo;
6. zapewnieniu wsparcia osoby trzeciej;
7. zmianie godziny lub sposobu udziału;
8. przygotowaniu streszczenia prostym językiem.
3. Dostęp alternatywny nie powinien być traktowany jako stały zamiennik dostępności, lecz jako rozwiązanie stosowane wtedy, gdy pełna dostępność nie jest możliwa.
§ 16. Ochrona danych i prywatności
1. Informacje o szczególnych potrzebach uczestników są przetwarzane wyłącznie w celu zapewnienia dostępności.
2. Dostęp do tych informacji mają tylko osoby, które muszą je znać, aby zorganizować wsparcie.
3. Fundacja nie publikuje informacji o potrzebach konkretnej osoby.
4. Fundacja nie przekazuje takich informacji partnerom ani wykonawcom, chyba że jest to konieczne do zapewnienia dostępności i odbywa się zgodnie z zasadami ochrony danych osobowych.
5. Osoba zgłaszająca potrzebę dostępności powinna być informowana, kto będzie znał jej zgłoszenie i w jakim celu.
§ 17. Reagowanie na bariery i skargi wewnętrzne
1. Każda osoba może zgłosić Fundacji informację o barierze dostępności.
2. Zgłoszenie można przesłać na adres:
3. Fundacja analizuje zgłoszenie i podejmuje jedną z następujących decyzji:
1. usuwa barierę;
2. planuje usunięcie bariery w określonym terminie;
3. zapewnia dostęp alternatywny;
4. informuje, że usunięcie bariery nie jest obecnie możliwe, z podaniem przyczyny;
5. przekazuje zgłoszenie właściwemu podmiotowi, jeżeli bariera dotyczy miejsca, systemu lub usługi, za które Fundacja nie odpowiada.
4. Zgłoszenia barier są wykorzystywane do poprawy działań Fundacji.
§ 18. Szkolenie osób działających w imieniu Fundacji
1. Fundacja dąży do tego, aby osoby prowadzące działania Fundacji znały podstawowe zasady dostępności.
2. W szczególności osoby te powinny wiedzieć:
1. czym są szczególne potrzeby;
2. jak przyjmować zgłoszenia dotyczące dostępności;
3. jak komunikować się z osobą z niepełnosprawnością z szacunkiem;
4. jak nie naruszać prywatności uczestników;
5. jak reagować na bariery;
6. jak przygotować dostępne materiały;
7. jak zapewnić bezpieczną organizację wydarzenia.
3. Przy większych projektach koordynator projektu powinien omówić z zespołem kwestie dostępności przed rozpoczęciem działań.
§ 19. Monitorowanie standardów
1. Fundacja dokonuje okresowego przeglądu stosowania Standardów.
2. Przegląd może obejmować:
1. analizę zgłoszeń dotyczących dostępności;
2. ocenę dostępności wydarzeń;
3. ocenę dostępności materiałów;
4. analizę uwag uczestników;
5. sprawdzenie zapisów umów z grantodawcami;
6. sprawdzenie zapisów umów z wykonawcami;
7. ocenę strony internetowej i mediów społecznościowych.
3. Zarząd Fundacji może aktualizować Standardy, jeżeli zmienią się przepisy, praktyka działania Fundacji, wymagania grantodawców albo potrzeby odbiorców.
§ 20. Postanowienia końcowe
1. Standardy wchodzą w życie z dniem przyjęcia przez Zarząd Fundacji OPOR.
2. Standardy stosuje się do nowych działań Fundacji od dnia ich wejścia w życie.
3. W działaniach już rozpoczętych Standardy stosuje się w zakresie możliwym organizacyjnie i finansowo.
4. Standardy są udostępniane osobom współpracującym z Fundacją.
5. Fundacja może opublikować Standardy na swojej stronie internetowej.